Rimski most na Moravici čuva tajne vekova: Kamena lepotica na ulazu u Goliju (VIDEO)
Rimski most u Kumanici – Kameni dragulj sa šest vekova tradicije
U selu Kumanica, udaljenom oko petnaest kilometara od Ivanjice, preko reke Moravice stoji stari kameni most poznat kao Rimski most. Iako njegovo ime asocira na antičko doba, smatra se da je današnja građevina podignuta u 15. veku, za vreme osmanske vladavine, na temeljima starijeg rimskog prelaza.
Neizvesno poreklo graditelja i tehničke karakteristike
Identitet majstora koji su izgradili ovu impozantnu građevinu do danas nije sa sigurnošću utvrđen. Stručnjaci veruju da tehnika gradnje podseća na mostove iz oblasti Prizrena, što može ukazivati na poreklo neimara iz tog kraja.
Most predstavlja vrhunski primer graditeljskog umeća koje je uspelo da odoli vremenu i svim nepogodama.
Most koji je odoleo vekovima
Prema rečima Turističke organizacije Ivanjica, Rimski most je sačuvao svoj autentični izgled uprkos više od 600 godina postojanja. Oštećenja su minimalna, što govori o njegovoj izuzetnoj konstrukciji.
– Most je jedan od najlepših turskih mostova ovog tipa u Srbiji. Sličan primer može se videti samo na reci Uvac. Naziv „Rimski most“ potiče od činjenice da je podignut na ostacima antičke građevine. Nekada je imao veliki strateški značaj jer su preko njega prolazili trgovački karavani na putu ka Carigradu, dok je lokalnom stanovništvu služio kao važna veza sa okolnim krajevima – ističu u Turističkoj organizaciji Ivanjica.
Prirodni ambijent i značaj za Park prirode Golija
Okružen netaknutom prirodom i bogatim zelenilom, Rimski most predstavlja jednu od najvažnijih znamenitosti Parka prirode Golija. Uvršten je među tri najstarija sačuvana objekta na teritoriji opštine Ivanjica.
Dimenzije mosta su impresivne: širina iznosi 2,4 metra, dok ukupna dužina sa stubovima dostiže oko 14 metara. Lučni otvor širok je 6,72 metra, a visina mosta približno četiri metra.
Most je izgrađen od lomljenog kamena i velikih pločastih komada škriljca, materijala koji je u izobilju na obalama reke Moravice. Različiti građevinski materijali ukazuju na to da je most obnavljan i dograđivan kroz vekove.
Legenda o 30.000 jaja – mistika narodnog predanja
Uz Rimski most vezuje se i zanimljiva narodna legenda prema kojoj je za njegovu izgradnju korišćeno čak 30.000 jaja kao vezivni materijal. Iako ne postoje istorijski dokazi za ovu priču, legenda se i danas prenosi među meštanima, dodatno oplemenjujući mističnu atmosferu oko mosta.
Savremena uloga i zaštita kulturnog nasleđa
Nekada jedina veza ka Sandžaku, danas Rimski most služi isključivo pešacima i turistima. Od njega polaze putevi ka podgolijskim selima poznatim po vrednim domaćinima i bogatoj tradiciji.
Tokom osamdesetih godina prošlog veka, most je restaurirao Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva. Iako je očuvan u dobrom stanju, povremene konzervatorske intervencije su neophodne kako bi se sačuvala njegova autentičnost za buduće generacije.
Rimski most u Kumanici nije samo građevinski poduhvat, već i živa istorija koja povezuje prošlost i sadašnjost ovog kraja.
