Topčiderski platan – umetnički simbol mira i istorije Beograda

Umetnička inspiracija drevnog platana

Topčiderski platan, stablo koje već više od dva veka stoji ispred Miloševog konaka, predstavlja simbol umetničkog mira i trajnosti. Slobodanka Rakić Šefer, renomirana slikarka, opisala je ovaj platan kao mesto kojem se uvek iznova vraća kao umetnik. U razgovoru za Magazin, istakla je da je kroz slojeve boja i svetlosti pokušala da prikaže platan i njegove grane kao prostor u koji posmatrač može da uđe i doživi.

Izložba „Kad topčiderski platan otvori svoje dveri”

Nakon otvaranja izložbe u galeriji Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka, Slobodanka je objasnila da je prvu sliku platana naslikala pre više od deset godina, za koju je dobila nagradu. Ipak, kako kaže, iznenađivala se što mnogi umetnici i pisci nisu ranije posvetili pažnju ovom jedinstvenom prirodnom spomeniku. Kroz promene godišnjih doba i raskošne krošnje, platan joj je slao optimizam i podsticaj, posebno tokom teških vremena pandemije.

Galerija kao deo beogradskog srca

Izložba je održana u galeriji u Ulici Rige od Fere, preko puta Kalemegdana, mestu koje je deo prirodnog i istorijskog jezgra Beograda. Ova lokacija je simbolično značajna jer se na terasi nalazi i najstarija gradska loza, što dodatno povezuje umetnost sa prirodom i tradicijom.

Istorijsko i ekološko značenje platana

Dejan Zagorac, istraživač Zavoda za proučavanje kulturnog razvitka, ističe da platan nije samo simbol istorije velikih odluka, već i dugogodišnje tradicije bavljenja ekološkim temama. Izložba nastavlja tradiciju ekoloških tribina i saradnji sa međunarodnim organizacijama koje ovaj zavod neguje od početka devedesetih godina prošlog veka. Naglašava se važnost očuvanja prirodnog nasleđa kao ključnog dela kulturnog identiteta i povezivanja kulture, prirode i društva.

Platan kao simbol Beograda i umetnički motiv

Prema rečima istraživačice Dragane Martinović, stari topčiderski platan predstavlja vrednosno i simboličko raskršće koje može biti inspiracija mnogim umetnicima – slikama, piscima i muzičarima. Naziv izložbe upućuje na ulazak u magični svet u kojem platan stoji kao živi simbol Beograda, simbol monumentalnosti i postojanosti.

Živi svedok vremena i prirodna baština

Slobodanka Rakić Šefer ističe da platan nije samo motiv već i prisustvo – biće koje i danas raste i ostaje aktivan svedok vremena. Poziva da ga oslušnemo, priđemo i zagrlimo, jer kako kaže, njegova starost od dva veka je samo deo istorije koju tek ima pred sobom, a prognozirani vek mu je čak osam vekova. „Platan pamti, kao i voda”, poručuje umetnica, naglašavajući njegovu duboku povezanost sa prošlošću i budućnošću Beograda.

Fakti o platanu kod Miloševog konaka

• Zaštićen je kao spomenik prirode od 1979. godine.
• Veruje se da je posađen tokom izgradnje Miloševog konaka oko 1830. godine.
• Visina stabla iznosi 34 metra, a krošnja se prostire na 49 metara.
• Grane su poduprte sa 17 metalnih stubova koji sprečavaju njihovo savijanje i lomljenje.
• Površina senke koju platan baca iznosi oko 1.885 kvadratnih metara.
• Zaštićeni prostor oko stabla obuhvata oko 18 ari.
• Platan kod Miloševog konaka smatra se jednim od najlepših i najvećih platana u Evropi.

Izvor: Magazin Politika