Ćajke za Veligdan: Prvi mrsni zalogaj nakon Vaskršnjeg posta
Na Veliku subotu u selima centralnog Kosmeta, dok se priprema Vaskrs, srpske domaćice mese ćajke, male kolutove od mrsnog testa sa crvenim jajetom ili bez njega. To je prvi mrsni obrok posle dugog Vaskršnjeg posta, jednostavnog ukusa, ali bogat simbolikom novog života i obnove. Ova stara tradicija seoskih sredina oko Gračanice i Lipljana danas živi zahvaljujući posvećenosti žena iz Udruženja „Tradicijom kroz vekove“, koje je čine vidljivim delom srpskog kulturnog identiteta na Kosovu i Metohiji.
Ovi prstenasti kolačići namerno su skromni i ukusni. Testo se mesi sa osvećenom vodicom, oblikuje u kolutove koji simbolizuju beskraj i plodnost, a recept se čuva u usmenoj predaji. U domaćinstvima oni označavaju radosni prelazak iz posta u slavlje i spajaju porodicu i zajednicu u drevnom obredu.
Najveću zaslugu za očuvanje ove prakse ima Udruženje žena „Tradicijom kroz vekove“ iz Batuse. Ove vredne čuvarke tradicije ne samo da pripremaju ćajke za svoje domove, već ih predstavljaju i na izložbama obrednih hlebova, a objavile su i brošuru o običajima geografski posmatrano centralnog Kosova.
Ćajke za Veligdan podsećaju da se srpski identitet na Kosovu i Metohiji ne čuva samo velikim rečima, već i upornim radom ruku i srca. U skromnom obliku ovih hlepčića krije se duboka ljubav prema precima, veri i ognjištu. Dokle god se budu mesile u srpskim selima, živeće i nada da tradicija može biti jača od svih izazova vremena.
Piše: Nina Stojanović
